Μύθοι, θρύλοι και παραδόσεις για την Παναγία τη Χρυσοπηγή Σίφνου...

Το μοναστήρι, που είναι πλέον ανενεργό και τα κελιά του διατίθενται για διαμονή στους επισκέπτες, δεσπόζει πάνω στο μικρό ακρωτήρι που χωρίζει στα δυο τον όρμο του Φάρου.

Χτίστηκε το 1615 για να στεγάσει την εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής την οποία έσωσαν οι ψαράδες από τη θάλασσα. Η πρόσβαση είναι πολύ εύκολη και αρκεί να ακολουθήσεις το δρόμο προς την παραλία του Πλατύ Γιαλού και να στρίψεις αριστερά όταν δεις την πινακίδα. Ο δρόμος είναι εξαιρετικός και το τοπίο σίγουρα θα σε εντυπωσιάσει. Η Παναγία η Χρυσοπηγή είναι η πολιούχος της Σίφνου και εορτάζει την ημέρα της Αναλήψεως, 40 μέρες μετά το Πάσχα, με μεγαλειώδεις τελετές και πανηγύρια στα οποία συμμετέχει σύσσωμο το νησί. Στο βράχο που είναι η Παναγία η Χρυσοπηγή τα πολύ παλιά χρόνια ήταν κουρσάροι που γύριζαν και έκλεβαν τα νησιά.

Ενα βραδινό πήγαν κάποιες κυρίες να ανάψουν την Παναγιά, αλλά μόλις πλησίασαν στην εκκλησία είδαν ότι κοιμούνται μέσα κουρσάροι. Η μια άρχισε να λέει στην άλλη ότι πρέπει να μπουν να ανάψουν τα καντήλια που ήταν σβηστά.. Φοβόντουσαν όμως πολύ , αλλά μια απ’ όλες είπε: «Εγώ λέω να κάνουμε το σταυρό μας να μην αφήσουμε τη χάρη της σβηστή.» Ετσι και έγινε Βγαίνοντας όμως  ξύπνησαν οι κουρσάροι  και τις κυνηγούσαν να τις σκοτώσουν, αλλά  η Παναγία μας που είναι πάντα κοντά μας έκανε το θαύμα της. Σκίστηκε ο βράχος στα δύο  και έμειναν οι κουρσάροι από τη μια μεριά και οι χριστιανές τρέχοντας σώθηκαν.

Θαύμα αναμφισβήτητο χαρακτηρίζει ο συγγραφέας της ιστορίας  και των θαυμάτων της Παναγίας Χρυσοπηγής αείμνηστος Θεοδόσης Σπεράντσας και το περιγράφει με τούτα τα λόγια.«Όπως όλοι θυμούνται επί συναπτά έτη (1926 και εξής) το νησί καταστρέφεται. Πίτουρα δηλητηριασμένα, πετρέλαια, φλογοβόλα και συνεργεία καταστροφής της ακρίδας όλα αποδεικνύονται ανίσχυρα και η απελπισία έχει καταλάβει όλους γιατί η κατάσταση είναι φοβερή για  την παραγωγή και τους κατοίκους.

Μέσα στη γενική αυτή απελπισία και απόγνωση μια γυναίκα από τα Εξάμπελα είδε στον ύπνο της την Παναγία τη Χρυσοπηγή και της είπε: Άκουσε τι θα σου πω και να πας να το πεις σε όλους. Οι ακρίδες που πολεμούνε δε θα φύγουν ποτέ αν δε με βγάλουν Εμένα στη μέση , να με γυρίσουν σε όλο το νησί και να κάνουνε λειτουργία και αγιασμό.

Τότε θα σηκωθούν οι ακρίδες και θα φύγουν. Σήκωσε τα χέρια η   Παναγία ψηλά και έλαμψε όλο το σπίτι. Το όνειρο αυτό το μετέφερε στον Αρχιερατικό Επίτροπο και σε λίγες μέρες έγινε πάνδημη λιτανεία. Με κατάνυξη και ευλάβεια γυρίστηκε η εικόνα σε όλα τα χωριά της Σίφνου. Την άλλη ημέρα της λιτανείας δεν υπήρχε ούτε ίχνος ακρίδας στο νησί.

Έκανε φτερό τη νύχτα και πνίγηκε όλη. Γέμισαν όλοι οι ανατολικοί γιαλοί ακρίδα πνιγμένη που την έβγαζαν τα κύματα. Τέτοιο θαύμα δεν το άφησαν να λησμονηθεί και το γιορτάζουμε κάθε χρόνο της Αναλήψεως.» http://dim-sifnou.kyk.sch.gr

Η Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Πάτμο αποτελεί ίσως το σημαντικότερο μοναστηριακό συγκρότημα του Αιγαίου Πελάγους.

Ιδρυτής της μονής υπήρξε ο όσιος Χριστόδουλος (1088), ο οποίος με χρυσόβουλλο του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού έλαβε το νησί της Πάτμου απαλλαγμένο από φορολογικές υποχρεώσεις.

Aπό τη βυζαντινή περίοδο διατηρούνται το καθολικό, η τράπεζα, η εστία και τα κελλιά. Δεν είναι βέβαιη η χρονολόγηση των βοηθητικών χώρων, όπως το μαγκιπείον, το μυλωνείον, το δοχείον, το ωρείον κλπ.

Το καθολικό της μονής διασώζει τοιχογραφικό διάκοσμο των αρχών του 17ου αι., ενώ στο παρεκκλήσι της Παναγίας, στη νότια πλευρά του καθολικού, ο ζωγραφικός διάκοσμος χρονολογείται στις τελευταίες δεκαετίες του 12ου αι.

Την ίδια εποχή και λίγο αργότερα τοιχογραφήθηκε η τράπεζα της μονής, η οποία βρίσκεται στη βορειοανατολική γωνία του καθολικού.

Tα κελιά είναι παρατεταγμένα στη νότια πλευρά του οχυρωματικού περιβόλου. Στη μονή υπάρχουν επίσης παρεκκλήσια των μεταβυζαντινών χρόνων : του Aγίου Bασιλείου, του Aγίου Nικολάου, του Tιμίου Σταυρού, του Προδρόμου, των Aγίων Aποστόλων (1603). Δύο μικρότερα βρίσκονται έξω από τον περίβολο της μονής : του Aγίου Γεωργίου και του Aγίου Oνουφρίου (1611).

Περίφημη θεωρείται η πλουσιότατη Βιβλιοθήκη του μοναστηριού και η Συλλογή των κειμηλίων του, τα σημαντικότερα δείγματα της οποίας μπορεί να θαυμάσει κανείς στο επισκέψιμο σκευοφυλάκιο.

Συντάκτης
Κωνσταντία Κεφαλά, αρχαιολόγος